صفحه اصليدرباره ماتماس با مابازگشتوب سرويس

 

تعداد بازديد: 4031                                               
مقاله منبع
ساختار اشتغال در اقتصاد غيررسمي ايران عنوان
نويسنده
1385/11/21 تاريخ

كارآيي بازار آنگاه به حداكثر مي‌رسد كه در چارچوب قانون و به صورت شفاف و واضح صورت گيرد. اما متاسفانه دولت با قوانين خود باعث‌وباني اقتصاد غيررسمي و اشتغال غيررسمي مي‌شود. اجبار ساختن كارفرمايان به قوانين حداقل دستمزد و بيمه و قوانين سخت و انعطاف‌ناپذير از اين دست عواملي است كه به دست دولت ايجاد شده است. دكتر محسن رناني اين مقاله را اولين بار در مجله اقتصادي وابسته به معاونت امور اقتصادي وزارت امور اقتصادي و دارايي به چاپ رسانده است.

خلاصه
وب‌سايت بازار كار (مجله اقتصادي) مرجع

    چاپ   ارسال براي دوستان
1 2 3 4 5 6 7

  • بخش اول
  • دكتر محسن رناني

گروه تحليل- كارآيي بازار آنگاه به حداكثر مي‌رسد كه در چارچوب قانون و به صورت شفاف و واضح صورت گيرد. اما متاسفانه دولت با قوانين خود باعث‌وباني اقتصاد غيررسمي و اشتغال غيررسمي مي‌شود. اجبار ساختن كارفرمايان به قوانين حداقل دستمزد و بيمه و قوانين سخت و انعطاف‌ناپذير از اين دست عواملي است كه به دست دولت ايجاد شده است. دكتر محسن رناني اين مقاله را اولين بار در مجله اقتصادي وابسته به معاونت امور اقتصادي وزارت امور اقتصادي و دارايي به چاپ رسانده است.

بازار كار به عنوان حلقه ارتباطي بين طرف عرضه و تقاضاي اقتصاد نقش مهمي را در به تعادل رساندن اقتصاد به عهده دارد. بنابراين اطلاع از ساختار بازار كار كشور به منظور سياست‌گذاري و برنامه‌ريزي مطلوب ضروري به نظر مي‌رسد. از آنجا كه ويژگي مهم بازار كار در ايران و ساير كشورهاي در حال توسعه، گسترش بخش غيررسمي در دهه‌هاي اخير همراه با رشد اقتصاد است و گستردگي اين بخش، احتمال شكست سياست‌هاي دولت را افزايش مي‌دهد، در اين مطالعه ساختار اشتغال بخش غيررسمي كشور مورد بررسي و تحليل قرار مي‌گيرد.

نتايج حاصل از تحقيق نشان مي‌دهد كه بخش غيررسمي كشور در سال 1382، به طور متوسط حدود 28درصد از كل اشتغال را به خود اختصاص داده است. بخش كشاورزي بيش از ساير بخش‌هاي اقتصادي زمينه فعاليت‌هاي غيررسمي را فراهم آورده است. همچنين زنان، روستاييان و عرضه‌كنندگان كار با تحصيلات پايين‌تر از ديپلم در مقايسه با مردان، شهري‌ها و دارندگان مدارك ديپلم و بالاتر، شرايط مساعدتري براي حضور در بخش غيررسمي دارند. براساس برآوردهاي اين تحقيق در سال 1382، 48درصد زنان شاغل، 45درصد از روستاييان شاغل و 35درصد از شاغلان با تحصيلات زير ديپلم در بخش غيررسمي فعال بوده‌اند.

از نظر ساختار و ويژگي‌هاي شاغلان در بخش غيررسمي نيز 75درصد از شاغلان غيررسمي را روستاييان، 78درصد از آنها را مردان و 95درصد را شاغلان با تحصيلات زيرديپلم تشكيل داده‌اند. همچنين از نظر توزيع بخشي شاغلان غيررسمي به ترتيب 69، 12، 8 و 10درصد از شاغلان در بخش غيررسمي بخش‌هاي كشاورزي، صنعت، ساختمان و خدمات شاغل بوده‌اند.

از نظر اين پژوهش، مبارزه با بخش غيررسمي بي‌اثر بوده و دولت به جاي مبارزه بايد به سوي تغييرات نهادي براي ارتقاي فعاليت‌هاي غيررسمي معطوف شود. اين مطالعه نشان مي‌دهد كه بخش غيررسمي ظرفيت اشتغالزايي بالايي دارد، بنابراين شناخت و توجه به بخش غيررسمي و تسهيل فرآيندهاي قانوني در راستاي ارتقاي اين‌گونه فعاليت‌ها به سوي رسمي شدن يكي از راه‌هاي موثر كاهش بيكاري در كشور است.

  • مقدمه

به طور كلي در فرآيند حركت كشورها از يك اقتصاد سنتي به سوي اقتصاد مدرن، بازار كار شكل مي‌گيرد. از آنجا كه تحرك بازار مي‌تواند به عنوان يكي از شرايط لازم براي كارآيي و تحرك ساير بازارها به شمار آيد، وضع بازار كار به عنوان يكي از مهم‌ترين شاخص‌هاي رشد و توسعه اقتصادي در نظر گرفته مي‌شود.

يكي از ويژگي‌هاي بازار كار پس از شكل‌گيري اقتصادهاي مدرن، تشكيل فعاليت‌هاي غيررسمي و ايجاد مفهوم بازار كار رسمي و غيررسمي است. در واقع ورود دولت به اقتصاد و جامعه و اعمال قوانيني براي ممنوعيت بعضي از فعاليت‌ها، اقتصاد را در گام اول به دو بخش قانوني و غيرقانوني تقسيم مي‌كند. از سوي ديگر بخش قانوني يك اقتصاد در صورتي كه با قوانين دست و پاگير و محدودكننده در مسير ثبت و قابليت شناسايي واحدهاي اقتصادي و ناكارآيي و فساد نظام اداري روبه‌رو شود، به دو بخش رسمي و غيررسمي تقسيم مي‌شود.

شكل‌گيري فراگير بازار كار در ايران را مي‌توان با انجام اصلاحات ارزي همزمان دانست. اصلاحات ارزي پيوند نيروي كار با زمين را در ايران گسست و شرط لازم پديداري بازارهاي كار سيال و متحرك را محقق كرد اما انفجار عوايد حاصل از نفت در دهه 1350 خورشيدي، ساختار بازار كار كشور را سمت و سويي ديگر بخشيد.

از يك‌سو، وجود درآمدهاي نفتي، ورود فناوري خارجي با سرمايه‌بري بالا را تسهيل كرد و امكان تاسيس صنايع مدرن به ويژه دولتي را فراهم كرده و موجب گسترش انحصارها و افزايش قدرت تصديگري دولت شد. از سوي ديگر نيروي كار آزاد شده از زمين (در دوران اصلاحات ارضي) سرمايه اضافه لازم براي ورود گسترده به صنايع مدرن را نداشت. بر اين اساس بخش بزرگي از كارگران آزاد شده از بخش كشاورزي و روستايي نتوانستند جذب شغل‌هاي صنعتي و خدماتي رسمي جديد شوند. اين نيروها به تدريج در فعاليت‌هاي غيررسمي خارج از نظارت و هدايت دولت اشتغال يافتند (فعاليت‌هايي كه نياز به سرمايه مالي و انساني اندكي داشتند و به عنوان فعاليت‌هاي حاشيه‌اي بر اقتصاد رسمي عمل مي‌كردند).

اين الگوي توسعه ناهمگون در كنار ناكارآمدي نهادي در ايران نظير ناكارآيي بوروكراسي، هزينه مبادله بالا و نظاير آن امروزه به گسترش فعاليت‌هاي غيررسمي منتهي شده است. بخشي از شكست سياست‌هاي اقتصادي دولت در سال‌هاي پس از جنگ تحميلي، به دليل تمكين نكردن (ناتواني در اين امر يا تمايل نداشتن به آن) بخش غيررسمي از سياست‌هاي دولت بوده است.

به طوري كه بخش غيررسمي به صورت بخشي خودمختار عمل كرده و مانع تحميل سياست‌هاي دولت مي‌شود. حاصل شكست سياست‌هاي دولت در بسياري از زمينه‌هاي اقتصاد مشهود بوده است. بدون چاره‌جويي براي اين وضع و بدون شناخت ساختار و سازو كار بخش غيررسمي، سياست‌هاي توسعه‌اي دولت به سرانجام مطلوبي نخواهد رسيد.

مطالعه و شناخت بخش غيررسمي در ايران هنوز به‌گونه‌اي جدي در دستور كار سياست‌گذاران اقتصاد ايران قرار نگرفته است. به طوري كه درك كنوني سياست‌گذاران اقتصاد ايران در مورد بخش غيررسمي مبارزه با اين بخش را در پي داشته است و به جاي تلاش براي ارتقاي آن، آن را به نقطه‌اي غيرقابل حل رسانده است.

اين مقاله مي‌كوشد تا با تكيه بر تجربه مطالعه بخش غيررسمي در ساير كشورها و مطالعات و رهنمودهاي سازمان بين‌المللي كار (ILO) و مفهومي كه اين سازمان ارائه كرده است همچنين با كاربرد يك روش تلفيقي و جديد براي شناخت ساختار بخش غيررسمي، تصوير واضحي از ساختار اين بخش در كل كشور ارائه كند.

1 2 3 4 5 6 7



بازديد کننده گرامي: با توجه به وظيفه پورتال اشتغال در خصوص اطلاع‌رساني جامع در حوزه‌هاي مختلف مرتبط با اشتغال، مسئولين اين پايگاه اطلاع‌رساني آمادگي دريافت مطالب شما شامل؛ مقالات، گزارش‌ها، کتب،و آدرس ساير پايگاه‌هاي اطلاع‌رساني مرتبط جهت ارزيابي و ارائه آن با حفظ حقوق مالکيت معنوي مربوطه بر روي سايت پورتال اشتغال را دارند. در صورت تمايل اطلاعات خود را ارسال نماييد.


 

 

پايگاه اطلاع‌رساني اشتغال كارجو، كارفرما

صفحه اصلي    تماس با ما     ارسال اطلاعات    درباره ما    پرسش و پاسخ

كليه حقوق مادي و معنوي اين پايگاه متعلق به سازمان تجاری سازی فناوری و اشتغال دانش‌‌آموختگان مي باشد

استفاده از اطلاعات با ذكر منبع بلامانع است