صفحه اصليدرباره ماتماس با مابازگشتوب سرويس

 

تعداد بازديد: 10158                                               
نقد و بررسي شاخص جهاني شدن
مقاله منبع
نقد و بررسي شاخص جهاني شدن عنوان
دكتر مرتضي ايماني راد نويسنده
1387/12/26 تاريخ

در اين مقاله جهاني شدن به گونه مختصر مورد بررسي، کنکاش و ارزيابي قرار مي گيرد. سطح جهاني شدن اقتصاد ايران در اين شاخص محاسبه و ارايه شده است و بد نيست که مقايسه اي بين ايران و کشورهاي همسان نيز از اين نظر انجام شود.

خلاصه
ماهنامه تدبير شماره 199 مرجع

    چاپ   ارسال براي دوستان

  • چكيده

در شرايط امروز، اقتصاد جهاني كه با ادغام بيشتر فعاليتهاي اقتصادي و ضعيف تر شدن مرزها روبه‌روست، جهاني شدن و آثار و عوارض آن به عنوان يک پديده مبرم، در سياستگذاري توسعه ملي رخ نشان مي‌دهد. به عبارت ساده‌تر ارائه تصوير توسعه کشور بدون ارتباط و هماهنگي با نظام جهاني، تقريبا غيرممکن به نظر مي‌رسد.

يعني توسعه کشورهايي شبيه ايران راه خود را الزاما از طريق اقتصاد جهاني پيدا و تعريف مي کند. اگر اين بحث درست باشد به طور مستمر بايد فرآيند جهاني شدن اقتصاد ايران به عنوان ابزاري مهم در مسيريابي توسعه اقتصادي کشور مورد بازبيني، بررسي و رصد قرار گيرد.

در اين صورت لازم است که شاخصي در اختيار سياستگذاران اقتصادي قرار گيرد که از آن راه بتوانند ضمن ارزيابي جايگاه جهاني شدن ايران، سياست‌هاي لازم را براي تسهيل امر توسعه اعمال كنند.

متاسفانه اين شاخص در ايران وجود ندارد و طبق معمول بقيه کارها، نيز مجبوريم که از شاخصهاي موجود در سطح بين الملل ، هر چند که با شرايط ما سازگار نباشد ، بهره برداري کنيم . اتفاقا در اين زمينه هم فعاليت بين المللي زيادي نشده است و شاخصهاي موجود تکافوي نيازهاي اطلاعاتي را نمي دهد.

يکي از دلايل آن اين است که کشورهاي توسعه يافته جهان کمتر از کشورهاي در حال توسعه به اين شاخص نياز دارند و به همين علت توسعه اين شاخصها در نزد موسسات تحقيقاتي، از اهميت زيادي برخوردار نيست .

يکي از شاخصهاي مطرح در جهان در اين زمينه، شاخص جهاني شدن مجله سياست خارجي است . اين شاخص باوجود کاستي هاي مشخص از مطلوبيت زيادي در محافل سياسي و مطبوعاتي جهان برخوردار است و براي محاسبه درجه جهاني شدن اقتصاد، معمولا به اين شاخص ارجاع مي‌شود.

در اين مقاله اين شاخص به گونه مختصر مورد بررسي، کنکاش و ارزيابي قرار مي گيرد. همان گونه که اشاره خواهد شد، سطح جهاني شدن اقتصاد ايران در اين شاخص محاسبه و ارايه شده است و بد نيست که مقايسه اي بين ايران و کشورهاي همسان نيز از اين نظر انجام شود.

  • درباره مجله سياست خارجي

سياست خارجي نخستين مجله دارنده لوح افتخار درحوزه‌هاي سياست جهاني واقتصاد است که در سال 1970 توسط ساموئل هانتينگتون (Samuel Huntington) و وارن دميان منشل (Warren Manshel) شكل گرفت و در حال حاضر توسط خيريه صلح بين‌الملل کارنگي در واشنگتن‌دي‌سي منتشر مي شود.

ماموريت اين مجله، به طور مختصر تفسير اين است که دنيا چگونه پيش مي‌رود و چگونه فرايند جهاني شدن، کشورها‌، موسسات، فرهنگ‌ها و اساسا زندگي روزمره ما را شکل تازه‌اي مي‌بخشد. اين مجله به عنوان پيشرو در حوزه‌هاي يادشده، ميان روزنامه‌نگاران، متفکران و متخصصان براي تجزيه و تحليل مهمترين روندهاي بين المللي و حوادث روز- فارغ از مسائل ايدئولوژيک و سياست- با يکديگر ارتباط برقرار مي‌کند.

اين مجله در سال هاي 2005 و 2006 نامزد دريافت National Magazine Award for General Excellence شد و در سال‌هاي 2003 و 2007 اين جايزه را کسب کرد.

خوانندگان اين مجله، رهبران تاثيرگذارحوزه کسب و کار، حکومت و ساير حوزه‌هاي تخصصي در آمريکا و بيش از 160 کشور در سراسر دنيا هستند. اين مجله علاوه بر زبان انگليسي، به زبانهاي عربي، بلغاري، فــرانسه، ژاپني، پرتغالي، کره‌اي و اسپــانيولي نيز منتشر مي‌شود.

گذشته از نشـريه سياست خارجي‌، موسسه اي.تي. کرني (Kearney.T.A) هم در توليد اين شاخص، مشارکت دارد. اين موسسه يک نهـاد جهاني مشاوره مديــريت استراتژيک است که به جهت مسـاعدت به مشتريان خود در زمينه کسب اطلاعاتي بادوام، از راه ترکيب منحصر به فرد ديدگاه‌هـاي استراتژيک و چگــونگي کار مشارکتي، مشهور است.

اين موسسه در سال 1926 به منظـور تامين نياز مشاوره مديران تاسيس شد. امروزه اين موسسه كه بيشتر در صنايع مـادر فعاليت مي کند، مشترياني جهاني دارد. دفاتر اين موسسه در مراکز اصلي تجاري، در 33 کشور دنيا داير است.

  • معرفي شاخص، زير شاخص ها و متغيرهاي جهاني شدن

شاخص جهاني شدن، مطالعه ساليانه‌اي است که ميزان ارتباطات جهاني پرجمعيت ترين ملل دنيا را ارزيابي مي کند. از نظر اين شاخص باوجود بي ثباتي هاي سياسي و اقتصادي موجود، جهاني شدن به توسعه خود در سراسر دنيا ادامه مي دهد اما سير حرکت آن در ميان ملل مختلف متفاوت است و هدف اين شاخص اين است که درجه جهاني شدن کشورهاي مختلف جهان را با توجه به اوضاع سياسي و اقتصادي آنها مورد ارزيابي قرار دهد.

شاخص جهاني شدن 72 کشور را، که نماينده 87 درصد جمعيت جهان و 97 درصد از توليد ناخالص داخلي سراسر دنيا هستند، بر اساس 12 متغير که به چهار حوزه تقسيم مي شوند، رتبه بندي مي کند.

اين چهار حوزه، عبارتند از: يکپارچگي اقتصادي، ارتباطات فردي، ارتباطات تکنولوژيک و تعهدات سياسي. ويرايش 2007 شاخص جهاني شدن جامع ترين و فراگيرترين نسخه رتبه بندي تا به امروز است. شاخص سال 2007 از اطلاعات سال 2005 - آخرين سالي که اطلاعات آن موجود است- استفاده مي کند.

هر يک از اين حوزه ها با تعدادي متغير مشخص شده اند که از اين متغيرها براي اندازه گيري هر حوزه، استفاده شده است. اين شاخص، يکپارچگي اقتصادي را با متغيرهاي تجارت و سرمايه گذاري مستقيم خارجي به صورت کمي بيان مي‌کند.

ارتباطات فردي با ملاحظه توريسم و سفرهاي خارجي، ترافيک تلفن هاي بين المللي و مبادلات پولي برون مرزي ترسيم مي شود. ارتباطات تکنولوژيکي با شمارش تعداد کاربران اينترنت، تعداد ميزبانان اينترنت ونيز تعداد سرورهاي امن سنجيده مي شود.

تعهدات سياسي با ميزان عضويت در سازمان هاي بين المللي و تعداد معاهدات بين المللي (که هر کشور به امضا مي‌رساند)، همچنين مشارکت هاي مالي و نيروي انساني در ماموريت هاي حفاظت از صلح سازمان ملل و ميزان مبادلات پولي دولت محاسبه مي شود.مجموعه اين حوزه ها و متغيرهاي مرتبط آن در جدول (1) خلاصه شده است‌.

علاوه بر رتبه بندي کشورهاي مختلف در اين شاخص، در سال 2007 ارتباط بين اندازه کشورها، ترافيک شبکه، رشد جمعيت شهري و ميزان جهاني شدن آنها نيز مورد بررسي قرار گرفته است . پيش از ارايه نتايج اين مطالعه به چند مورد يافته اين موسسه، در اين زمينه اشاره مي شود.

جهاني شدن براي کشورهاي کوچک با بازارهاي محلي کوچک و منابع طبيعي محدود ضروري‌تر است. 7 کشور از 10 کشور برتر دنيا از منظر جهاني شدن، جمعيتي کمتر از 8 ميليون نفر دارند و 8 کشور مساحتي کمتر از ايالت اينديانا در ايالات متحده آمريکا دارند. اما کل تجارت بعنوان درصدي از توليد ناخالص داخلي براي کشورهايي مثل ايرلند و سنگاپور بيش از دو برابر آن براي اقتصاد هاي بزرگي مانند چين و هند است.

کشورهاي با رتبه جهاني بالاتر، داراي پهناي باند اينترنت بيشتري هستند. مثلا پهناي باند اينترنت در ايالات متحده بسيار بالاتر از ساير کشورها است ، به طوري که جريان نقل و انتقال نامه هاي الکترونيکي ميان آمريکاي لاتين و اروپا از اين کشور مي گذرد.

کشورهاي با رتبه جهاني پايين تر تمايل به داشتن شهرهايي با سرعت رشد بالا دارند. ميزان رشد جمعيت شهري کشورهاي داراي رتبه پايين مثل نيجريه، بنگلادش و اندونزي از ساير کشورها بسيار بالاتر بوده و اين امر به وضوح در شاخص نشان داده شده است.

  • متدولوژِي شاخص جهاني شدن

شاخص جهاني شدن تغييرات در چهار حوزه کليدي يکپارچگي جهاني (4 شاخص عنوان شده در پيش) را با تجارت، سرمايه گذاري مستقيم خارجي، مسافرتهاي خارجي مردم، ميزان تلفن هاي بين المللي، مصرف اينترنت و مشارکت در سازمانهاي بين المللي، اندازه گيري و دنبال مي کند.

همان‌گونه که گفته شد 72 کشوري که در شاخص جهاني شدن سال 2007 رتبه‌بندي شده اند، 97 درصد رشد ناخالص داخلي و 87 درصد جمعيت جهان را تشکيل مي دهند. نواحي مهم دنيا، شامل: کشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه، به منظور فراهم ساختن ديدگاهي جامع و تطبيقي از يکپارچگي جهاني، زير پوشش قرار گرفتند.

براي محاسبه شاخص جهاني شدن، تمامي اطلاعات لازم براي متغيرهاي ياد شده، براي 72 کشور جمع آوري شده است و براي اينکه متغيرها از حالت مطلق خارج شده، و نسبي شوند(1)، براي اکثر متغيرها، جريانهاي ورودي و خروجي هر سال اضافه و حاصل جمع بر توليد اقتصادي کشور يا در صورت لزوم بر جمعيت، تقسيم شده است . دو شاخص تعهدات سياسي به صورت اعداد مطلق باقي ماندند: عضويت در سازمانهاي بين‌المللي و تعداد معاهدات مصوب.

مشارکت کشور در ماموريت هاي حفاظت از صلح به عنوان ميانگين موزوني از مشارکت هاي مالي تقسيم بر GDP کشور، سنجيده شده و مشارکت هاي مردمي در اين ماموريت‌ها بر جمعيت کشور تقسيم شده است .

از اين رو شاخص، مشارکتهاي يک کشور را در ارتباط با ظرفيت آن کشور براي مشارکت- و نه ميزان مطلق مشارکت آن کشور- به حساب مي آورد.

سپس داده‌هاي حاصله براي هر يک از متغيرهاي ارائه شده، برحسب بالاترين نقطه داده در همان سال نرمال شدند، به اين ترتيب كه نسبت بالاترين نقطه داده با عدد يک و ساير نقاط داده به عنوان کسري از يک ارزشگذاري شدند.

سپس دامنه امتيازات نرمال شده براي هر متغير در هر سال درضريب مقياس ضرب شد. براي سادگي کار، به سال پايه (سال 1998 در اين مورد) امتياز 100 تخصيص داده شد. ضريب مقياس متغيرهاي داده شده براي هريک از سالهاي بعد، درصدي از ميزان رشد يا نزول در نمره وزني GDP – يا جمعيت- بالاترين نقطه داده، نسبت به 100 است.

با ضريب مقياس، مقايسه بين کشورها در هر سال نگاه داشته شده و مقايسه بين تغييرات در متغيرهاي فردي در طول زمان امکان‌پذير شده است. سپس امتياز متغيرهاي کشور باهم جمع و به جهت ميزان اهميت در شاخص جهاني شدن، به سرمايه گذاري مستقيم خارجي، وزن سه برابر و به تجارت وزن دو برابر، داده شد.

متغيرهاي تکنولوژيکي و سياسي هرکدام به يک شاخص تبديل شده اند و با وزنهاي مساوي براي هريک از متغيرهاي تشکيل دهنده شان در محاسبه‌ها آمده اند.

امتيازهاي شاخص جهاني شدن براي هرکشور و هر سال، از حاصل جمع تمام امتيازهاي مقياسها استخراج مي شود.

  • ارائه نتايج

هنگ کنگ، اردن و استوني براي نخستين بار در سال 2007 در ميان 10 کشور برتر دنيا، از نظر ميزان جهاني شدن قرارگرفتند.

براي سومين سال پي درپي سنگاپور در صدر فهرست به عنوان کشوري با بالاترين درجه جهاني شدن، قرارگرفت. هنگ کنگ با فاصله اي بسيار نزديک پس از سنگاپور است، ضمن اينکه در ابعاد اقتصادي و ارتباطات فردي رتبه اول را داراست.

براي نخستين بار از سال 2001 هلند در ميان 3 کشور برتر دنيا ايستاد. هلند با چهار درجه صعود، در رتبه سوم قرارگرفت و بعد از آن سوئيس، ايرلند و دانمارک قرار گرفتند.

در اين مدت ايالات متحده 4 رتبه از دست داد و در کل رتبه هفتم را به دست آورد؛ باوجود اينكه همچنان رتبه اول را در زيرشاخص تکنولوژي داراست. کانادا نهم شد و اردن و استوني -تازه واردان- رتبه هاي نهم و دهم را به خود اختصاص دادند.

هنگ کنگ که در رتبه دوم قرار دارد، داراي رتبه اول در حوزه هاي اقتصادي و ارتباطات فردي است. اتحاد هنگ کنگ و چين براي اين کشور کمک کننده بود، زيرا چين باعث به وجود آمدن سهمي بزرگ و رو به افزايش از توريسم، سرمايه گذاري مستقيم خارجي و تجارت براي اين کشور شد.

اردن که در رتبه نهم قراردارد و امسال براي نخستين بار در رتبه بندي قرار گرفته است، در حوزه هاي اقتصادي، اجتماعي و سياسي بين 10 کشور اول است. اردن يکي از بالاترين سطوح مشارکت در فعاليتهاي سازمان ملل را داراست.

استوني با تكيه بر تجارت و سرمايه‌گذاري، همچنين آزادي توريسم و مسافران خارجي، رتبه 10 را به دست آورد. اين کشور رتبه سوم در حوزه اقتصاد را پس از هنگ کنگ و سنگاپور به دست آورده است.

ايالات متحده، امسال به رتبه هفتم سقوط کرد و در حوزه اقتصادي رتبه 71 ( که پس از آن الجزاير با رتبه 72 قراردارد) را کسب کرد. اما سطح بالاي ارتباطات تکنولوژيک اين کشور، مانع از خروج آن از ميان 10 کشور برتر دنيا شد.

ويتنام يکي ديگر از تازه واردان به رتبه بندي، مقام 48 را به دست آورد و در متغير تجارت دهم شد و اين امر نشانگر پيشرفت اين کشور به سوي آزادسازي اقتصادي است. بخش هاي صادراتي مثل منسوجات و پوشاک به رشد اقتصاد اين کشور و اتصال آينده ويتنام به زنجيره تامين جهاني، کمک کرد.

چين با 15 رتبه نزول به مقام 66 در ميان 72 کشور منتخب رسيد. بخشي از اين تنزل به دليل رشد تجاري پايين در مقايسه با سال پيش –اين امر احتمالا به دليل تاکيد بر رشد تقاضاي داخلي به نسبت رشد صادرات است - و نيز نزول در حوزه سياسي به جهت مشارکت ناچيز در برنامه‌هاي بين المللي است.

با وجود افزايش صادرات خدمات و تجارت ، هند داراي رتبه 71 است.

بلژيک يکي ديگر از تازه واردان است که رتبه 15 را کسب کرده است. اين کشور در ابعاد اقتصادي و اجتماعي جزو 20 کشور برتر دنيا، قراردارد.

  • ايران

همان گونه که گفته شد، ايران در ميان 72 کشور منتخب در سال 2007 آخرين رتبه را داراست. در سال 2006 نيز ايران در جايگاه آخر قرار داشت.

به دليل عدم وجود ثبات سياسي در ايران، اين کشور قادر به جذب سرمايه‌گذار خارجي نيست، بنابراين از نظر سرمايه‌گذاري مستقيم خارجي، ايران آخرين رتبه را در ميان 72 کشور منتخب داراست (سال 2007).

اقتصاد ايران به دليل تحريمهاي ايالات متحده و عدم اطمينان سرمايه گذاران، حركتي كند دارد. از نظر تجارت کلي (واردات و صادرات کالا و خدمات، اعتبارات و خدمات) رتبه ايران 55 است.

ايران از نظر تعداد معاهده‌هاي مصوب بين المللي رتبه 68 را دارد (سال 2005).

ايران از منظر مشارکت مالي در برنامه‌هاي حافظ صلح، داراي رتبه 56 است (سال 2005). و از بابت مشارکتهاي نيروي انساني در اين امر رتبه ايران 60 است(سال 2005).

از نظر عضويت در سازمانهاي بين‌المللي هم ايران داراي رتبه 66 است (سال 2007).

رتبه ورود توريست به ايران طبق آمار 54 است( سال 2005).

رتبه ايران از نظر سرانه ترافيک تلفن‌هاي بين المللي 66 است (سال 2005).

از نظر تعداد کاربران اينترنت ايران داراي رتبه 25 در ميان 72 کشور جهان است (سال 2006).

اعمال كنترل و محدوديت بر اينترنت، باعث شده است که رتبه ارتباطات تکنولوژيکي ايران نيز، پايين باشد. از نظر تعداد سرور هاي امن اينترنت، ايران داراي رتبه 63 است (سال 2005). رتبه ايران از نظر تعداد ميزبانان اينترنت 58 است (سال 2006). سرانه سرورهاي امن اينترنت ايران نيز پايين بوده، داراي رتبه 63 در ميان 72 کشور جهان است.

رتبه ايران در حوزه هاي اقتصادي، فردي، تکنولوژيکي و سياسي همچنين رتبه‌هاي مربوط به متغيرهاي شاخص جهاني شدن (سال 2007) به شرح جدول‌2 است:

  • نتيجه گيري

نکته بسيار مهمي که در ارتباط با شاخصهاي جهاني شدن وجود دارد، اين است که کشورهاي در حال رشد و کشورهاي توسعه يافته را در يک کاسه مي‌ريزد و با آنها برخوردي مشابه دارد. آنچه مسلم است شاخصهاي جهاني شدن، بسته به نوع ساختار اقتصادي و مرحله توسعه‌اي که هر يک از کشورها در آن قرار دارند، بايد متفاوت باشد و به راحتي نمي توان کشورها را در يک شاخص، مورد ارزيابي قرار داد.

در اين شرايط از اين شاخص به سختي مي‌توان استنتاجات درست کرد. در نتيجه اين شاخص سازي بايد بومي شود تا از فشار و استانداردهاي کشورهاي مسلط و توسعه يافته، مبرا باشد.

به همين دليل استدلال اساسي اين است که شاخصهاي موجود جهاني شدن در ادبيات بين المللي (‌همانند مدل‌هاي KOF و Foreign Policy‌) قادر به حل مسئله جهاني شدن ايران نيستند، زيرا هم مرحله توسعه ايران با کشورهاي مورد مطالعه را يکسان مي گيرند و هم به دنبال اعمال استانداردهاي کشورهاي پيشرفته بر کشورهايي شبيه ايران هستند.

از اين رو شاخص سازي به صورت بومي و مقايسه ايران با کشورهايي که داراي يک سطح توسعه ( از نظر تشخيص مرحله توسعه ) باشند از اهميت زيادي در تعيين سياستهاي توسعه از راه جهاني شدن اقتصاد برخوردار است .

بنابراين مي توان نتيجه گرفت که يکي از مشکلات اساسي اين مدلها، مقايسه تمام کشورهاي جهان با يکديگر است. اين مقايسه از اين نظر نا مناسب است که کشورهاي مختلف جهان هريک درمرحله‌اي مشخص از توسعه قرار دارند.

از طرف ديگر شاخص جهاني شدن نشريه سياست خارجي، نه تنها از ديدگاه اقتصادي، بلکه تلاش دارد که جهاني شدن را از تمامي ابعاد محاسبه كند. به همين جهت از متغيرهاي اقتصادي ، سياسي و فرهنگي هم استفاده کرده است و همين جا است که اشکال اساسي اين شاخص خود را نشان مي دهد.

براي اين منظور در شاخص سازي همه جانبه، جهاني شدن از دوازده متغير استفاده شده است که بسيار کم و محدود است و بنابراين اعتبار شاخص را بسيار محدود مي کند. مثلا براي جهاني شدن اقتصادي تنها از دو متغير استفاده شده است که به هيچ وجه نمي تواند جهاني شدن را محاسبه كند.

به عنوان مقايسه در ارزيابي باز بودن اقتصاد در مجمع جهاني اقتصاد در مطالعه رقابت پذيري و آن هم در حوزه اقتصاد از 22 متغير استفاده شده است‌. حال چگونه مي توان با دومتغير، ميزان جهاني شدن اقتصاد را ارزيابي و محاسبه کرد؟ اين مسئله در تمامي حوزه ها درست است و همين، اعتبار شاخص را به ميزان قابل توجهي کاهش مي دهد.

البته کم بودن اعتبار شاخص به معني نادرست بودن رتبه ايران نيست، چون ايران از نظر بسياري متغيرهاي اقتصادي و سياسي بسته است و در مطالعات بين المللي نيز رتبه پايين آن تاييد شده است . تنها مشکل اين است که از اين شاخص نمي توان سرخطهاي سياستي براي پيشبرد جهاني شدن و توسعه استخراج کرد.

با توجه به مطالب گفته شده، تدوين و محاسبه يک شاخص مستقل براي ايران و مقايسه آن با کشورهاي همسان بسيار ضروري است. اين شاخص در جهان وجود ندارد و توسط سازمانهاي بين‌المللي هم کوششي براي طراحي آن نشده است . با توجه به اينکه جهاني شدن ايران شرط لازم براي توسعه اش به شمار مي آيد ضروري است تا هر چه زودتر در اين زمينه، کوششي فراگير آغاز شود.

اگر متغيرها به صورت مطلق درمحاسبات وارد شوند، شاخص داراي انحراف مي شود. مثلا صادرات آلمان و امريكا به ميليارد دلار با هم قابل مقايسه نيست. زيرا تعداد جمعيت و توليد ناخالص داخلي هر دو كشور متفاوت است.

براي اينكه اين اعداد نسبي شوند، آنها را بر يك متغير مرتبط تقسيم مي كنند. مثلا درمورد صادرات اگر بر GDP تقسيم شود، نسبت صادرات به توليد به دست مي آيد كه با آن مي توان ميزان صادرت نسبي دو كشور را با هم مقايسه كرد.




بازديد کننده گرامي: با توجه به وظيفه پورتال اشتغال در خصوص اطلاع‌رساني جامع در حوزه‌هاي مختلف مرتبط با اشتغال، مسئولين اين پايگاه اطلاع‌رساني آمادگي دريافت مطالب شما شامل؛ مقالات، گزارش‌ها، کتب،و آدرس ساير پايگاه‌هاي اطلاع‌رساني مرتبط جهت ارزيابي و ارائه آن با حفظ حقوق مالکيت معنوي مربوطه بر روي سايت پورتال اشتغال را دارند. در صورت تمايل اطلاعات خود را ارسال نماييد.


 

 

پايگاه اطلاع‌رساني اشتغال كارجو، كارفرما

صفحه اصلي    تماس با ما     ارسال اطلاعات    درباره ما    پرسش و پاسخ

كليه حقوق مادي و معنوي اين پايگاه متعلق به سازمان تجاری سازی فناوری و اشتغال دانش‌‌آموختگان مي باشد

استفاده از اطلاعات با ذكر منبع بلامانع است